Dieter, wat mag het zijn voor jou: een airco of een boom?
Dieter Coppens: (lacht) ‘Mag het ook allebei? Begrijp me niet verkeerd: als het binnen bloedheet wordt, kan een airco natuurlijk heerlijk zijn. Een boom is op zich al een straffe airco: hij geeft schaduw en verkoelt zijn omgeving door water via zijn bladeren te verdampen. En hij heeft géén stopcontact nodig! Intussen neemt hij ook CO₂ op, houdt hij water vast, verbetert de bodem en biedt kost en inwoon aan massa’s dieren. En valt die boom om, dan wordt hij door de natuur helemaal vanzelf gerecycleerd.
Maar moet vooral de overheid niet zorgen voor meer bomen en bos?
Dieter: ‘Zeker. De overheid heeft daar absoluut een belangrijke rol in te spelen. In Europa neemt de bosoppervlakte gemiddeld toe, maar Vlaanderen blijft achter. Dat kan en moet beter. Gelukkig beweegt er ook hier stilaan heel wat: Vlaams minister van Omgeving roept steden en gemeenten op om meer bomen te planten en meer buurt-, dorps- en stadsbossen mogelijk te maken. En De Bosalliantie helpt nieuwe aanplant mogelijk te maken, ook op privégrond.
Ik las onlangs een uitspraak van Ignace Schops die bleef hangen: ‘De voorbije zomer is misschien wel de koudste zomer die we de rest van ons leven meemaken.’ Dat klinkt straf, maar het vat de urgentie goed samen. Alles wat we vandaag nog doen om de natuur te herstellen, zal ons véél minder kosten dan de maatregelen die we moeten treffen als we dat níét doen. Hopelijk zitten we net op tijd op een kantelpunt.’
Eén boom per persoon? Dat maakt toch geen verschil?
Dieter: ‘Het mogen er natuurlijk altijd meer zijn!’ (Lacht.) ‘Maar vergis je niet: die ene boom die jij plant, maakt wel degelijk een groot verschil. Eén boom vormt misschien “maar” een radertje in het kolossale, ingenieuze systeem van de natuur, toch is dat radertje van cruciaal belang. Als jouw buur ook een boom plant, en de buur daarnaast doet hetzelfde, dan creëren jullie samen heel wat extra natuurlijke stapstenen – en die zijn superbelangrijk. Laten we van lintbebouwing dus snel overschakelen naar lintbebossing! Door al die eilandjes van natuur aan elkaar te koppelen, maken we samen heel wat natuurlijke bruggen. Alleen zo gaat de biodiversiteit pas écht floreren. En zelfs op één vierkante meter kan je al een boompje of inheemse heesters planten. Elke boom telt.’
Kosten bomen niet heel veel geld?
Dieter: ‘Goh... Veel hangt af van de soort en de grootte van de bomen. Voor de prijs van een degelijk paar schoenen kan je al een minibosje planten! Laat je budget het niet meteen toe om bomen te planten, dan bestaan er altijd nog creatieve oplossingen. Vraag een boom als cadeau voor je verjaardag, of geef er één aan je (klein)kind. Wie weet wordt dat zelfs een bijzondere traditie: samen een boom uitkiezen, planten, koesteren en zien groeien...
Mijn tuin is niet zo groot... Wat kan ik doen?
Dieter: ‘Veel meer dan je denkt! Zelfs op één vierkante meter kan je al een boompje planten. Is je tuin eerder beperkt in oppervlakte, dan zijn er nog altijd de inheemse heesters. Kleiner en compacter, maar nog steeds een fijne schuilplaats en waardevolle voedselbron voor vogels en andere diertjes.
En heb je er al eens over nagedacht om een boompje te schenken? Zo plant je er ook één. Al is het dan niet in je eigen tuin – elke boom telt! Of organiseer een bomenplantdag met je buren. Zo maak je samen een wereld van verschil.'
Eigenlijk is mijn tuin al groen genoeg. Waarom zou ik bomen planten?
Dieter: ‘Dat is een groot misverstand, want een groene tuin is niet automatisch een natuurlijke tuin. Het idee is dat we onze tuinen natuurlijker inrichten, en daar spelen bomen een belangrijke rol. Ze lokken broodnodige insecten, die op hun beurt vogels aantrekken. Zo wordt je tuin vanzelf biodiverser en groeit hij uit tot een veel interessantere plek voor allerlei dieren — en ook voor ons.’
En dat merken we niet alleen aan de natuur, maar ook aan onszelf. Tijdens een hittegolf voel je meteen hoeveel verschil bomen maken: in een straat, tuin of plein zonder bomen kan de temperatuur soms meer dan tien graden hoger oplopen dan op een plek mét bomen. Dat komt natuurlijk door de schaduw, maar ook doordat bomen water uit de bodem naar boven halen en via hun bladeren verdampen. Zo koelen ze hun omgeving op een heel natuurlijke manier af. Tegelijk hebben bomen ook een weldadig effect op ons gemoed. Je hebt het vast zelf al ervaren: een boom straalt rust uit. Je kan uitrusten tegen zijn robuuste stam, relaxen in zijn schaduw, genieten van de vogels, eekhoorns en insecten die erop afkomen en van zijn kleurenpracht in de herfst. Mensen die uitkijken op groen, genezen sneller als ze ziek zijn en ervaren meer focus bij het werk of studie. Dat is geen wollige praat, maar wel degelijk gestoeld op wetenschappelijk onderzoek. Bovendien levert een boom gratis extra zuurstof, neemt hij CO₂ op én zorgt hij voor een gezonde bodem. Eigenlijk heeft een boom niets dan voordelen.’
Oké, je hebt ons overtuigd! Maar ik heb nog nooit een boom geplant. Hoe begin ik daaraan?
Dieter: ‘Gewoon: beginnen! Ik giet het even in een simpel stappenplan.
- In dit filmpje leggen we klaar en duidelijk uit waar je op moet letten als je een boom wilt aanplanten.
- Ontdek in de bomenbrochure van Velt welke boom het best past bij jouw type tuin.
- Keuze gemaakt? Stroop je mouwen op en ga aan de slag!
- Last but not least: vul de bomenteller van onze gemeente in op boomjetuin.be, registreer daar je nieuwe aanplant en maak kans op een prachtige vogelnestkast
Wanneer is de beste tijd om een boom in huis, eh, tuin te halen?
Dieter: ‘Zowel een boom als heester plant je best tussen november en februari. Ga je voor een haag? Ook daarvoor is de winter hét moment bij uitstek. Maak een plantgat dat zeker groot genoeg is voor de langste wortels. Heeft de boom een kluit? Graaf dan een plantput die dubbel zo groot is als de kluit. Bij het planten moet de overgang tussen stam en wortels net zichtbaar zijn boven de grond. Vul tot slot aan met de losse grond, waar je eventueel wat goede compost of bladgrond door mengt. In dit filmpje wordt het overzichtelijk uitgelegd. Oh ja, en de steunpalen zijn geen must, maar wel een fijne extra.’
En dan... Klaar is kees?
Dieter: ‘Zo simpel is het inderdaad. Nu is het alleen nog een kwestie van veel geduld. En water geven tijdens de eerste jaren, zeker bij droog en heet weer. Dat doe je beter met tientallen liters water per keer, in plaats van elke dag een beetje. Wacht ook niet tot de boom er al uitgedroogd uitziet, maar begin er goed op tijd mee. Een waterzak om in het droge seizoen bij de boom te bevestigen is een goedkope en tijdbesparende oplossing. Is de boom goed op dreef, dan kan je het water geven beginnen afbouwen.’
Moet ik mijn nieuw aangeplante boom ergens registreren?
Dieter: ‘Dat moét niet, maar vinden we wel heel fijn. Alleen zo weten we precies hoeveel groener jij Ranst helpt maken. Vul dus snel de bomenteller in bij boomjetuin.be/doe-mee en registreer er jouw nieuwe aanplant. Zo zorgen je mee voor een echte bomenboost en wie weet win je wel één van mijn vogelnestkasten!’
